h1

Το (άλυτο) διαχρονικά «Ελληνικό Ζήτημα»

25/03/2015

…200 χρόνια μετά το Συνέδριο της Βιέννης, όταν ο Ι.Α.Μ. Καποδίστριας βροντοφώναξε την «εθνικοαπελευθερωτική φύση του αγώνα ενάντια στον οθωμανικό ζυγό»…
Πηγή
Εννέα μέρες πριν την οριστική ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλό (18 Ιουνίου 1815), το Συνέδριο της Βιέννης ή το «Σύστημα της Βιέννης» όπως αποκλήθηκε η μοναδική ιστορική, έως τότε για την Ευρώπη η Συνθήκη, τερμάτισε τις εργασίες του με την έξοδο της Γηραιάς Ηπείρου, από μια 25ετή περιπέτεια συνεχών καταστροφικών πολέμων, κύρια ζητήματα που απασχόλησαν τους νικητές των ναπολεόντειων πολέμων (Βρεττανία, Ρωσία, Αυστρία και Πρωσία) από τη μια μεριά και την ηττημένη Γαλλία από την άλλη, ήταν η ανακατανομή εδαφών και η αποκατάσταση του καθεστώτος της απόλυτης παραδοσιακής μοναρχίας, όπως αυτή προϋπήρχε πριν τη μεγάλη Γαλλική Επανάσταση, όπως και η πρόληψη της εξάπλωσης των επαναστατικών ιδεών που μετέφεραν τα στρατεύματα του Ναπολέοντα στα εδάφη της Ευρώπης.

Ο χάρτης της τελευταίας άλλαξε ριζικά μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις, ενώ τέθηκαν νέοι κανόνες και καθαροί ρόλοι στις σχέσεις μεταξύ των συντελεστών της «Πρώτης Ευρωπαϊκής Συνθήκης», το λεγόμενο «Σύστημα της Βιέννης». Οι εργασίες του Συνεδρίου διήρκεσαν 13 μήνες (Μάιος 1814 – Ιούνιος 1815) και στο οποίο έλαβαν μέρος 450 διπλωμάτες και αντιπρόσωποι από όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές ηγεμονίες, έγινε προσπάθεια να διαμορφωθεί μεταξύ τους ένα σταθερό πλαίσιο σχέσεων που θα υποστήριζε ένα επίσης μόνιμο καθεστώς ειρήνης και συνεργασίας στην Ευρώπη. Η δε ανακατανομή των εδαφών έγινε με τέτοιο τρόπο, ώστε να υπάρχει μια ισορροπία ισχύος, η οποία θα απέτρεπε μια χώρα να κυριαρχήσει επί των άλλων, η δε ισχύς ενός κράτους θα έπρεπε να ελέγχεται από αυτό το «Σύστημα Συμμαχίας». Παρενθετικά, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς 200 χρόνια μετά πως μια άλλη, νεότερη Συνθήκη, θεμελιακή της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 20ου αι. δε θέσπισε παρόμοιους κανόνες για να (αυτο)προστατευθεί από φαινόμενα όπως αυτό της απίστευτης οικονομικο-πολιτικής αλαζονικής μονοκρατορίας της Γερμανίας των ημερών μας.

Το Σύστημα αυτό μετεξελίχθηκε από τον Νοέμβριο του 1815 με τις ίδιες δυνάμεις να υπόσχονται πολιτική ισορροπία κατοχυρωμένη πια και θεσμικά μέσω μιας πολιτικής που είχε πολιτικό, νομικό και ηθικό χαρακτήρα. Η νέα αυτή συμμαχία αποκλήθηκε «Ιερά Συμμαχία» ή το «Κοντσέρτο της Ευρώπης» η «Τετραπλή Συμμαχία» στην οποία από το 1818 προσχώρησε κι η ηττημένη Γαλλία για να μετονομασθεί σε «Πενταπλή Συμμαχία». Η θαλασσοκράτειρα Βρεττανία με την κατάκτηση. Πολλών αποικιών σε Ασία και Αφρική, η απέραντη σε έκταση Ρωσία, υπήρξαν οι κυρίαρχες δυνάμεις του «Συστήματος», ενώ από τις αναδυόμενες, ρόλο επίσης θα έπαιζε καθ’ η νέα Γερμανική Συνομοσπονδία όπως και τα νέα κράτη που δημιουργήθηκαν (επανένωση ιταλικών και γερμανικών κρατιδίων κ.ά.). Αυτή η «Συμμαχία» παρ’ ότι δοκιμάστηκε αρκετές φορές (Κριμαϊκός πόλεμος επαναστάσεις σε Γαλλία, Ιταλία, Βιέννη κ.ά.) άντεξε για 100 περίπου χρόνια, μοναδικό γεγονός στην Ιστορία της Ευρώπης μέχρι τότε.

Το ελληνικό ζήτημα απασχόλησε τους συνέδρους – συμμάχους (συν. Βιέννης, Άαχεν, Τροπάου) κατά την έναρξη και κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης, ιδιαίτερα, χάρη στην κρίσιμη και αποφασιστικής σημασίας για το μέλλον της χωρίς καμμιά στήριξη μικρής Ελλάδας παρουσία σε αυτά, του «Συνταγματικού Διαιτητή της Ευρώπης» όπως τον είχε αποκαλέσει ο περιβόητος και καταχθόνιος Αυστριακός υπ. Εξωτερικών Κλέμενς Μέττερνιχ ηγετική μορφή του Συνεδρίου της Βιέννης και αρχιτέκτονας της «Ιεράς Συμμαχίας» του μεγάλου Κερκυραίου πολιτικού Ι.Α.Μ. Καποδίστρια.

Εμπνευστής, ο τελευταίος, και υποστηρικτής μιας ενωμένης Ευρώπης των «πολλών μικρών και φτωχών λαών» που παλεύουν να απαλλαγούν από το στυγνό μεσσιανισμό των ισχυρών σε εποχές περισπασμών και εντάσεων, ζητά για τις επαναστάσεις των μικρών λαών, να μην καταπνίγονται με τη βια, αλλά να ικανοποιούνται με δικαιοσύνη. Θυμίζει συνεχώς στους ηγέτες τις «Τετραπλής Συμμαχίας» ως συν-υπουργός των Εξωτερικών του Τσάρου το δράμα της υπόδουλης μικρής Ελλάδας με το «Φανείτε άνθρωποι!…» επιδιώκοντας να τους πείσει πως η ελληνική επανάσταση δεν ήταν ένα φιλελεύθερο απλώς κίνημα ενάντια με μοναρχικά καθεστώτα αλλά απελευθερωτικός αγώνας ενάντια στον οθωμανικό ζυγό.

Στο ελληνικό ζήτημα οι δυνάμεις της Συμμαχίας φάνηκαν διαιρημένες, με την Πρωσία και την Αυστρία να μην παρεμβαίνουν, τη Ρωσία να απέχει για λόγους στρατηγικής, ενώ η Αγγλία και η Γαλλία, κάποια στιγμή αποφάσισαν να επέμβουν για ιδεαλιστικούς λόγους που τους επέβαλε η αφυπνισμένη ευρωπαϊκή συνείδηση κάποιων ισχυρών φιλελεύθερων πνευμάτων στην Ευρώπη καταναυμαχίζοντας στο Ναυαρίνο τον τουρκικό στόλο. Με αυτό τον τρόπο διέσωσαν την ελληνική επανάσταση που έπνεε τα λοίσθια, συμβάλλοντας στη συνέχεια στην ίδρυση του ελληνικού κράτους.

Δυστυχώς, όμως, το ελληνικό ζήτημα δεν τελείωσε εκεί. Η εγκαθίδρυση ενός βαυαρικού προτύπου οργάνωσης κράτους καθαρά γραφειοκρατικού και η συντηρητικού, φεουδαρχικού και μεσσιανικού χαρακτήρα διακυβέρνηση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους αποστέρησε από τον ελληνικό λαό τη δυνατότητα δημοκρατικής, στηριγμένης στη λαϊκή κυριαρχία και στις επιταγές των Εθνοσυνελεύσεων διακυβέρνησης. Η Ελλάδα παρέμεινε στο σταυροδρόμι των πολιτισμών, αμφίθυμη μεταξύ Ανατολής και Δύσης, «χρησιμοποιούμενη» από λογής – λογής επιβήτορες κατά καιρούς, για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους, παρέμεινε μικρά και αξιοπρεπής, ωστόσο, μονίμως χρεοκοπημένη (οικονομικά) και εξαρτημένη. Στις μέρες μας ανέκυψε μέγα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ στην Ευρώπη των αριθμών -κι όχι των λαών λόγω της κοσμοκρατορίας των αγορών- ζήτημα που οδήγησε τη χώρα στα όρια της διάλυσης.

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: